Vào ngày 13/10/2026 vừa qua, tại phòng MTA, Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), hội thảo chuyên đề “Nhà máy thông minh thế hệ mới: Trí tuệ nhân tạo công nghiệp, thị giác máy và bản sao số cho vận hành tự chủ” do TS. Đỗ Nguyên Hưng, Tổng Thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA) chủ trì đã diễn ra thành công với sự tham gia của các chuyên gia và doanh nghiệp trong lĩnh vực tự động hóa, sản xuất thông minh. Chương trình mang đến những góc nhìn đa chiều về ứng dụng công nghệ trong xây dựng nhà máy hiện đại, từ hệ sinh thái sản xuất tự chủ đến kết nối nhà máy và khu công nghiệp thông minh.

Phát biểu khai mạc, TS. Đỗ Nguyên Hưng, Tổng Thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam, nhấn mạnh doanh nghiệp sản xuất đang đứng trước yêu cầu nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng, tiết kiệm năng lượng và đáp ứng linh hoạt nhu cầu thị trường. Trong bối cảnh đó, phát triển nhà máy thông minh cần xuất phát từ bài toán thực tiễn, lựa chọn giải pháp phù hợp và lấy hiệu quả đo lường được làm căn cứ triển khai. Theo TS. Đỗ Nguyên Hưng, bên cạnh ứng dụng công nghệ, việc tăng cường trao đổi, hợp tác kinh doanh và kết nối giữa doanh nghiệp sản xuất với các đơn vị công nghệ có ý nghĩa quan trọng trong quá trình chuyển đổi. Hiện nay, các bộ, ngành và địa phương đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ. Đây là cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực, thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm. Trong giai đoạn 2027-2030, các chương trình hỗ trợ được kỳ vọng tiếp tục tạo điều kiện cho doanh nghiệp về tài chính, công nghệ và chuyên gia, qua đó nâng cao năng lực sản xuất và khả năng cạnh tranh. 

TS. Đỗ Nguyên Hưng, Tổng thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA) phát biểu khai mạc sự kiện Hội thảo chuyên đề “Nhà máy thông minh thế hệ mới: Trí tuệ nhân tạo công nghiệp, thị giác máy và bản sao số cho vận hành tự chủ”. 

 

Từ góc nhìn triển khai, ông Bùi Trung Kiên, Giám đốc kinh doanh phụ trách lĩnh vực IoT và Smart Factory, Công ty Cổ phần Giải pháp Tự động hóa ETEK, cho rằng nhà máy thông minh cần được nhìn nhận như một hệ thống liên kết giữa quy trình, con người và máy móc thông qua dữ liệu. Mục tiêu không dừng ở tự động hóa một số công đoạn, mà hướng đến khả năng điều hành sản xuất, kinh doanh chủ động trong những giới hạn do con người thiết lập. Trong nhiều nhà máy, dữ liệu vẫn phân tán ở các thiết bị và phần mềm riêng lẻ. Bộ phận sản xuất theo dõi máy móc, bộ phận kho quản lý vật tư, trong khi thông tin điều hành nằm ở những hệ thống khác nhau. Khi xảy ra sự cố, doanh nghiệp có thể phải tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn mới xác định được nguyên nhân, ảnh hưởng đến thời gian xử lý và hiệu quả sản xuất. Theo ông Bùi Trung Kiên, hành trình chuyển đổi cần bắt đầu bằng việc đánh giá hiện trạng, xác định điểm nghẽn và xây dựng kiến trúc tổng thể. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp lựa chọn giải pháp tự động hóa, số hóa, kết nối thiết bị và tích hợp dữ liệu theo thứ tự ưu tiên, thay vì triển khai từng hệ thống rời rạc. Cách tiếp cận này cho thấy mức độ thông minh của nhà máy không chỉ phụ thuộc vào số lượng robot hay thiết bị hiện đại. Khả năng liên kết dữ liệu, phối hợp giữa các hệ thống và duy trì hiệu quả vận hành mới là những yếu tố quyết định giá trị của quá trình chuyển đổi.

Ông Bùi Trung Kiên, Giám đốc kinh doanh phụ trách lĩnh vực IoT và Smart Factory, Công ty Cổ phần Giải pháp Tự động hóa ETEK chia sẻ tại hội thảo.

 

Trong bối cảnh ngành sản xuất đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng số hóa, tự động hóa và phát triển bền vừng, việc ứng dụng công nghệ, nâng cao năng lực vận hành và tối ưu hóa quy trình đang trở thành những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Đặc biệt, xu hướng phát triển nhà máy thông minh không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng các thiết bị tự động hóa, mà còn hướng đến sự kết nối đồng bộ giữa dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, hệ thống quản lý và toàn bộ chuỗi hoạt động sản xuất. Điều này cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với doanh nghiệp trong việc lựa chọn công nghệ và từng bước triển khai các mô hình sản xuất thông minh phù hợp với thực tiễn. Nếu tích hợp dữ liệu tạo nền tảng điều hành, kiểm soát chất lượng là một trong những bài toán cụ thể để ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào sản xuất. Tại hội thảo, TS. Đoàn Nam Thái, Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ và Tự động hoá AVATECH, chia sẻ về AI Vision và khả năng thay đổi phương thức kiểm tra sản phẩm trên dây chuyền công nghiệp.

Trong sản xuất đồ uống, một sản phẩm có thể trải qua nhiều công đoạn như tạo phôi chai, đóng nắp, chiết rót, dán nhãn và đóng gói. Mỗi công đoạn đều có nguy cơ phát sinh lỗi: phôi chai không đạt yêu cầu, nắp bị nứt hoặc đóng sai, nhãn lệch vị trí, sai hình ảnh, biến dạng hay xuất hiện dị vật. Nếu những lỗi này không được phát hiện kịp thời, sản phẩm không đạt chất lượng có thể tiếp tục đi qua các công đoạn sau. Theo TS. Đoàn Nam Thái, thị giác máy truyền thống phù hợp với những bài toán có đặc điểm ổn định, độ tương phản tốt và quy tắc nhận diện rõ ràng. Tuy nhiên, khi hình dạng lỗi biến đổi, nền ảnh phức tạp hoặc hình ảnh có nhiều yếu tố gây nhiễu, AI Vision có thể mở rộng khả năng nhận diện nhờ các mô hình học sâu. Thay vì chỉ dựa vào một tập hợp quy tắc cố định, hệ thống AI có thể được huấn luyện từ dữ liệu hình ảnh đã gắn nhãn để phân loại sản phẩm đạt và không đạt, phát hiện vị trí lỗi hoặc phân đoạn những đặc điểm cần kiểm tra. Việc lựa chọn giữa thị giác máy truyền thống và AI không nhất thiết phải theo hướng loại bỏ hoàn toàn phương pháp cũ, mà cần căn cứ vào loại lỗi, tốc độ dây chuyền, điều kiện chụp và dữ liệu mẫu. Hai phương pháp cũng có thể được kết hợp trong cùng một hệ thống.

TS. Đoàn Nam Thái với bài tham luận về chủ đề “AI Vision định hình lại chất lượng và tự động hóa sản xuất”.

 

Từ kiểm soát chất lượng ở một công đoạn, nhà máy thông minh có thể tiến xa hơn khi dữ liệu vận hành được kết nối với mô hình số. Đây là hướng tiếp cận được bà Đỗ Phương Hoa, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tin học Viễn thông Vinafore, đề cập trong bài trình bày “Từ nhà máy thông minh đến khu công nghiệp thông minh”. Theo bà Đỗ Phương Hoa, một khó khăn trong quản trị công nghiệp là các hệ thống có thể đã được số hóa nhưng vẫn thiếu bức tranh tổng thể. Thông tin thiết bị, hồ sơ kỹ thuật, tiêu thụ năng lượng và tình trạng vận hành nằm ở những phần mềm hoặc nguồn dữ liệu khác nhau, khiến việc xác định nguyên nhân sự cố và phối hợp xử lý mất thời gian.

Bà Đỗ Phương Hoa, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tin học Viễn thông Vinafore chia sẻ tại buổi Hội thảo.

Từ tích hợp hệ thống tự động hóa, ứng dụng AI Vision trong kiểm soát chất lượng đến phát triển bản sao số, cho thấy nhà máy thông minh đang chuyển từ tự động hóa từng công đoạn sang kết nối dữ liệu và tối ưu vận hành trên toàn hệ thống. Tuy nhiên, để tiến tới sản xuất tự chủ, doanh nghiệp cần giải quyết đồng thời bài toán công nghệ, chuẩn hóa quy trình, chất lượng dữ liệu và năng lực nhân sự.

Việc triển khai theo từng giai đoạn, bắt đầu từ những khâu có nhu cầu rõ ràng và hiệu quả có thể đo lường, được xem là hướng đi phù hợp để doanh nghiệp từng bước làm chủ công nghệ. Khi các hệ thống được kết nối đồng bộ và dữ liệu trở thành cơ sở cho quyết định vận hành, mô hình nhà máy thông minh cũng có điều kiện mở rộng ra quy mô khu công nghiệp, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của ngành sản xuất.

Toàn cảnh của sự kiện Hội thảo.

 

Phiên thảo luận xoay quanh chủ đề Nhà máy thông minh thế hệ mới đã thu hút sự quan tâm từ các đại biểu tham dự Hội thảo.